Komitet EOSP
VIII EDYCJA ZAKRES TEMATYCZNY
Bloki tematyczne A, B i C są blokami, stałymi, Blok D jest bokiem zmiennym uzależnionym od tematu przewodniego danej edycji Olimpiady.
BLOK A: PRAWO I ORGANY OCHRONY PRAWNEJ
Prawo
1. Prawo jako przedmiot nauk prawnych
2. Prawo a inne normy społeczne
3. Główne kultury prawne świata
4. Przepis prawny i akt normatywny – pojęcie, budowa
5. Norma prawna
6. Rodzaje przepisów, norm i konstrukcji normatywnych
7. Interpretacja norm prawnych
8. Prawo i wartości
9. Praworządność i koncepcja państwa prawa
10. Proceduralne wartości prawne i stosowanie prawa
11. Podstawowe Prawa Człowieka
Organy Ochrony Prawnej
12. Ochrona prawna i jej rodzaje. Klasyfikacja organów prawnych.
13. Sędziowie. Niezawisłość sędziowska.
14. Sądy powszechne.
15. Sądy administracyjne
16. Sąd Najwyższy
17. Krajowa Rada Sądownicza
18. Trybunał Stanu i Trybunał Konstytucyjny
19. Organy kontroli legalności
20. Rzecznicy i organy ochrony prawnej
BLOK B: UNIA EUROPEJSKA
Prawo instytucjonalne UE
1. Historia integracji europejskiej:
a) przyczyny pojawienia się idei integracji europejskiej,
b) powstanie EWWiS (Traktat paryski),
c) próby powołania EWO i EWP,
d) powołanie EWG i Euratomu (Traktaty rzymskie),
e) Traktat o Fuzji,
f) Traktaty budżetowe,
g) Jednolity Akt Europejski,
h) Traktat o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht),
i) Traktat z Amsterdamu,
j) Traktat Nicejski,
k) Traktat Lizboński.
2. Traktat o Unii Europejskiej a Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3. Instytucje UE:
a) Parlament Europejski
b) Rada Europejska,
c) Rada
d) Komisja Europejska,
e) Trybunał Sprawiedliwości UE
f) Europejski Bank Centralny
g) Trybunał Obrachunkowy
4. Zasada kompetencji przyznanych. Upoważnienia wynikające z przepisów kompetencyjnych. Budowa przepisu kompetencyjnego.
5. Procedury tworzenia prawa:
a) inicjatywa prawodawcza Komisji,
b) organy tworzenia prawa,
c) zwykła procedura prawodawcza,
d) inne procedury prawodawcze.
5. Rodzaje aktów UE:
a) rozporządzenia (sprawa Variola),
b) dyrektywy,
c) decyzje,
d) zalecenia,
e) opinie.
6. Sądownictwo UE – Trybunał Sprawiedliwości UE: TS, Sąd i sądy wyspecjalizowane Sąd UE ds. Służby Publicznej – jurysdykcja, skład, kadencja, sposób powołania, siedziba, polscy przedstawiciele
7. Procedury przed TSUE:
a) skarga Komisji przeciwko państwu członkowskiemu,
b) skarga państwa przeciwko państwu,
c) skarga w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych,
d) skarga na akt unijny,
e) skarga na bezczynność,
f) pytania prejudycjalne.
8. Bezpośrednie stosowanie a bezpośrednia skuteczność, bezpośrednia skuteczność rozporządzeń, dyrektyw i decyzji, skutek wertykalny i horyzontalny.
9. Prymat prawa UE
10. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za naruszenie prawa UE
11. Zasady prawa unijnego:
a) zasada subsydiarności,
b) zasada proporcjonalności,
c) zasada lojalności,
d) zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań
12. Ochrona praw człowieka – zagadnienie Karty Praw Podstawowych
13. Podział kompetencji pomiędzy UE a państwa członkowskie:
a) kompetencje wyłączne,
b) kompetencje dzielone,
14. Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa
15. Współpraca Policyjna i Sądowa w Sprawach Karnych
Prawo materialne UE
16. Źródła i etapy integracji gospodarczej
a) strefa wolnego handlu,
b) wspólny rynek,
c) rynek wewnętrzny,
d) unia celna,
e) unia gospodarcza i walutowa;
f) rodzaje swobód wspólnotowych i warunki ich stosowania, harmonizacja i wzajemne uznawanie
17. Swobodny przepływ towarów
a) pojecie towaru,
b) aspekty pieniężne i niepieniężne swobody
c) wyjątki i możliwe ograniczenia
18. Swobodny przepływ osób
a) zakres osobowy i przedmiotowy zastosowania (treść swobody),
b) reguły przemieszczania się osób
c) zasada jednakowego traktowania przy zatrudnieniu,
d) zakaz dyskryminacji ze względu na obywatelstwo w kontekście swobody przepływu osób;
e) wyłączenia i ograniczenia (derogacje);
f) koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego; wzajemne uznawanie kwalifikacji
19. Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobodny przepływ usług
a) Pojęcie usługi
b) przedmiotowy zakres zastosowania i zasięg swobody przedsiębiorczości,
c) zakres zastosowania swobody świadczenia usług,
d) wyjątki i możliwe ograniczenia
20. Prawo konkurencji
a) reguły skierowane do przedsiębiorstw;
b) bezwzględny zakaz nadużywania pozycji dominującej,
c) doktryna urządzeń kluczowych)
d) kontrola fuzji,
e) reguły konkurencji skierowane do państw członkowskich i monopole państwowe
f) Pomoc Państwa
21. Wspólne polityki Unii Europejskiej
a) Polityka audiowizualna
b) Polityka energetyczna
c) Polityka ochrony środowiska
d) Polityka regionalna i fundusze strukturalne
e) Polityka społeczna i zatrudnienia
f) Wspólna polityka rolna
g) Polityka transportowa
22. Droga Polski do UE
a) Historia integracji
b) Warunki członkostwa Polski (wynikające z traktatu akcesyjnego)
c) Programy pomocowe
d) Fundusze strukturalne
e) Polska, a budżet Unii Europejskiej
f) Polska suwerenność w Unii Europejskiej
g) Pozytywne i negatywne strony wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej
BLOK C: SPOŁECZEŃSTWO I POLITYKA, STOSUNKI MIĘDZTNARODOWE
Społeczeństwo, Polityka
1. Społeczeństwo i jego struktura. Grupy społeczne. Normy społeczne.
2. Naród i Państwo. Funkcje Państwa. Formy państwa.
3. Zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja RP.
4. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela.
5. Władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza w Polsce
6. Modele ustrojowe. Systemy sprawowania władzy (np. kanclerski, mieszany)
7. Polityka. Europejskie ideologie, rodziny partyjne, klasyfikacja partii politycznych.
Stosunki międzynarodowe
8. Stosunki, organizacje i instytucje międzynarodowe. Współczesne konflikty na świecie. Geneza pojęcia stosunków międzynarodowych istota, cechy oraz czynniki stosunków międzynarodowych
9. Zasady i normy stosunków międzynarodowych, Międzynarodowe prawo traktatów, Prawa człowieka i ich międzynarodowa ochrona,
10. Uczestnicy stosunków międzynarodowych. Stosunki dyplomatyczne. Stosunki konsularne.
11. Stosunki międzynarodowe w okresie I i II wojny światowej
12. Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego.
13. ,,Zimna wojna’’ i stosunki międzynarodowe na świecie po „zimnej wojnie”:
a) Europa
b) Daleki Wschód
c) Bliski Wschód
d) Kwestia Iracka
e) Afryka
f) Ameryka Łacińska
14. Rosja WNP w stosunkach międzynarodowych.
15. Rola USA w stosunkach międzynarodowych.
16. Globalizacja a stosunki międzynarodowe, Gospodarka światowa a stosunki międzynarodowe
17. Regionalizm w stosunkach międzynarodowych.
18. Polska polityka zagraniczna.
BLOK D: WSPÓLNA POLITYKA ROLNA
1. Źródła Wspólnej Polityki Rolnej.
2. Definicje: produktów rolnych, producenta rolnego, gospodarstwa rolnego.
3. Założenia i zasady Wspólnej Polityki Rolnej.
4. Zadania Wspólnej Polityki Rolnej.
5. Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej:
- Plan Mansholta
- Jednolity Akt Europejski
- Reforma MacSharry'ego
- Agenda 2000
- Reforma Fishlera
6. Instrumenty regulowania polityki rynkowo-dochodowej:
- wspólne ceny rolne
- skup interwencyjny
- dopłaty do prywatnego przechowywania produktów rolnych
- płatności bezpośrednie
7. Nadzwyczajne środki wspierania rynku
8. Podstawowe instrumenty regulacji wymiany handlowej z państwami trzecimi, np. licencje importowe i eksportowe
9. Inicjatywa Leader
10. Finansowe mechanizmy wspierania rolnictwa wspólnotowego:
- rola Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
- Agencja Rynku Rolnego
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
11. Przejściowe rozwiązania prawnorolne dla Polski
Bloki tematyczne A, B i C są blokami, stałymi, Blok D jest bokiem zmiennym uzależnionym od tematu przewodniego danej edycji Olimpiady.
BLOK A: PRAWO I ORGANY OCHRONY PRAWNEJ
Prawo
1. Prawo jako przedmiot nauk prawnych
2. Prawo a inne normy społeczne
3. Główne kultury prawne świata
4. Przepis prawny i akt normatywny – pojęcie, budowa
5. Norma prawna
6. Rodzaje przepisów, norm i konstrukcji normatywnych
7. Interpretacja norm prawnych
8. Prawo i wartości
9. Praworządność i koncepcja państwa prawa
10. Proceduralne wartości prawne i stosowanie prawa
11. Podstawowe Prawa Człowieka
Organy Ochrony Prawnej
12. Ochrona prawna i jej rodzaje. Klasyfikacja organów prawnych.
13. Sędziowie. Niezawisłość sędziowska.
14. Sądy powszechne.
15. Sądy administracyjne
16. Sąd Najwyższy
17. Krajowa Rada Sądownicza
18. Trybunał Stanu i Trybunał Konstytucyjny
19. Organy kontroli legalności
20. Rzecznicy i organy ochrony prawnej
BLOK B: UNIA EUROPEJSKA
Prawo instytucjonalne UE
1. Historia integracji europejskiej:
a) przyczyny pojawienia się idei integracji europejskiej,
b) powstanie EWWiS (Traktat paryski),
c) próby powołania EWO i EWP,
d) powołanie EWG i Euratomu (Traktaty rzymskie),
e) Traktat o Fuzji,
f) Traktaty budżetowe,
g) Jednolity Akt Europejski,
h) Traktat o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht),
i) Traktat z Amsterdamu,
j) Traktat Nicejski,
k) Traktat Lizboński.
2. Traktat o Unii Europejskiej a Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3. Instytucje UE:
a) Parlament Europejski
b) Rada Europejska,
c) Rada
d) Komisja Europejska,
e) Trybunał Sprawiedliwości UE
f) Europejski Bank Centralny
g) Trybunał Obrachunkowy
4. Zasada kompetencji przyznanych. Upoważnienia wynikające z przepisów kompetencyjnych. Budowa przepisu kompetencyjnego.
5. Procedury tworzenia prawa:
a) inicjatywa prawodawcza Komisji,
b) organy tworzenia prawa,
c) zwykła procedura prawodawcza,
d) inne procedury prawodawcze.
5. Rodzaje aktów UE:
a) rozporządzenia (sprawa Variola),
b) dyrektywy,
c) decyzje,
d) zalecenia,
e) opinie.
6. Sądownictwo UE – Trybunał Sprawiedliwości UE: TS, Sąd i sądy wyspecjalizowane Sąd UE ds. Służby Publicznej – jurysdykcja, skład, kadencja, sposób powołania, siedziba, polscy przedstawiciele
7. Procedury przed TSUE:
a) skarga Komisji przeciwko państwu członkowskiemu,
b) skarga państwa przeciwko państwu,
c) skarga w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych,
d) skarga na akt unijny,
e) skarga na bezczynność,
f) pytania prejudycjalne.
8. Bezpośrednie stosowanie a bezpośrednia skuteczność, bezpośrednia skuteczność rozporządzeń, dyrektyw i decyzji, skutek wertykalny i horyzontalny.
9. Prymat prawa UE
10. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za naruszenie prawa UE
11. Zasady prawa unijnego:
a) zasada subsydiarności,
b) zasada proporcjonalności,
c) zasada lojalności,
d) zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań
12. Ochrona praw człowieka – zagadnienie Karty Praw Podstawowych
13. Podział kompetencji pomiędzy UE a państwa członkowskie:
a) kompetencje wyłączne,
b) kompetencje dzielone,
14. Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa
15. Współpraca Policyjna i Sądowa w Sprawach Karnych
Prawo materialne UE
16. Źródła i etapy integracji gospodarczej
a) strefa wolnego handlu,
b) wspólny rynek,
c) rynek wewnętrzny,
d) unia celna,
e) unia gospodarcza i walutowa;
f) rodzaje swobód wspólnotowych i warunki ich stosowania, harmonizacja i wzajemne uznawanie
17. Swobodny przepływ towarów
a) pojecie towaru,
b) aspekty pieniężne i niepieniężne swobody
c) wyjątki i możliwe ograniczenia
18. Swobodny przepływ osób
a) zakres osobowy i przedmiotowy zastosowania (treść swobody),
b) reguły przemieszczania się osób
c) zasada jednakowego traktowania przy zatrudnieniu,
d) zakaz dyskryminacji ze względu na obywatelstwo w kontekście swobody przepływu osób;
e) wyłączenia i ograniczenia (derogacje);
f) koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego; wzajemne uznawanie kwalifikacji
19. Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobodny przepływ usług
a) Pojęcie usługi
b) przedmiotowy zakres zastosowania i zasięg swobody przedsiębiorczości,
c) zakres zastosowania swobody świadczenia usług,
d) wyjątki i możliwe ograniczenia
20. Prawo konkurencji
a) reguły skierowane do przedsiębiorstw;
b) bezwzględny zakaz nadużywania pozycji dominującej,
c) doktryna urządzeń kluczowych)
d) kontrola fuzji,
e) reguły konkurencji skierowane do państw członkowskich i monopole państwowe
f) Pomoc Państwa
21. Wspólne polityki Unii Europejskiej
a) Polityka audiowizualna
b) Polityka energetyczna
c) Polityka ochrony środowiska
d) Polityka regionalna i fundusze strukturalne
e) Polityka społeczna i zatrudnienia
f) Wspólna polityka rolna
g) Polityka transportowa
22. Droga Polski do UE
a) Historia integracji
b) Warunki członkostwa Polski (wynikające z traktatu akcesyjnego)
c) Programy pomocowe
d) Fundusze strukturalne
e) Polska, a budżet Unii Europejskiej
f) Polska suwerenność w Unii Europejskiej
g) Pozytywne i negatywne strony wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej
BLOK C: SPOŁECZEŃSTWO I POLITYKA, STOSUNKI MIĘDZTNARODOWE
Społeczeństwo, Polityka
1. Społeczeństwo i jego struktura. Grupy społeczne. Normy społeczne.
2. Naród i Państwo. Funkcje Państwa. Formy państwa.
3. Zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja RP.
4. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela.
5. Władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza w Polsce
6. Modele ustrojowe. Systemy sprawowania władzy (np. kanclerski, mieszany)
7. Polityka. Europejskie ideologie, rodziny partyjne, klasyfikacja partii politycznych.
Stosunki międzynarodowe
8. Stosunki, organizacje i instytucje międzynarodowe. Współczesne konflikty na świecie. Geneza pojęcia stosunków międzynarodowych istota, cechy oraz czynniki stosunków międzynarodowych
9. Zasady i normy stosunków międzynarodowych, Międzynarodowe prawo traktatów, Prawa człowieka i ich międzynarodowa ochrona,
10. Uczestnicy stosunków międzynarodowych. Stosunki dyplomatyczne. Stosunki konsularne.
11. Stosunki międzynarodowe w okresie I i II wojny światowej
12. Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego.
13. ,,Zimna wojna’’ i stosunki międzynarodowe na świecie po „zimnej wojnie”:
a) Europa
b) Daleki Wschód
c) Bliski Wschód
d) Kwestia Iracka
e) Afryka
f) Ameryka Łacińska
14. Rosja WNP w stosunkach międzynarodowych.
15. Rola USA w stosunkach międzynarodowych.
16. Globalizacja a stosunki międzynarodowe, Gospodarka światowa a stosunki międzynarodowe
17. Regionalizm w stosunkach międzynarodowych.
18. Polska polityka zagraniczna.
BLOK D: WSPÓLNA POLITYKA ROLNA
1. Źródła Wspólnej Polityki Rolnej.
2. Definicje: produktów rolnych, producenta rolnego, gospodarstwa rolnego.
3. Założenia i zasady Wspólnej Polityki Rolnej.
4. Zadania Wspólnej Polityki Rolnej.
5. Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej:
- Plan Mansholta
- Jednolity Akt Europejski
- Reforma MacSharry'ego
- Agenda 2000
- Reforma Fishlera
6. Instrumenty regulowania polityki rynkowo-dochodowej:
- wspólne ceny rolne
- skup interwencyjny
- dopłaty do prywatnego przechowywania produktów rolnych
- płatności bezpośrednie
7. Nadzwyczajne środki wspierania rynku
8. Podstawowe instrumenty regulacji wymiany handlowej z państwami trzecimi, np. licencje importowe i eksportowe
9. Inicjatywa Leader
10. Finansowe mechanizmy wspierania rolnictwa wspólnotowego:
- rola Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
- Agencja Rynku Rolnego
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
11. Przejściowe rozwiązania prawnorolne dla Polski
